ข้อมูลจากกรมการปกครองระบุว่าประเทศไทยมีพื้นที่รวมทั้งหมดประมาณ 513,120 ตารางกิโลเมตร โดยจังหวัดที่มีขนาดพื้นที่กว้างใหญ่ที่สุด 3 อันดับแรกคือ นครราชสีมา เชียงใหม่ และกาญจนบุรี ซึ่งทั้ง 3 จังหวัดนี้มีพื้นที่รวมกันเกือบ 60,000 ตารางกิโลเมตร หรือคิดเป็นกว่า 10% ของพื้นที่ทั้งประเทศ
- แชมป์อันดับ 1: นครราชสีมา (โคราช) มีพื้นที่ประมาณ 20,494 ตารางกิโลเมตร เป็นประตูสู่ภาคอีสานและเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจ
- พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขา: จังหวัดในกลุ่ม Top 10 เช่น เชียงใหม่ ตาก และแม่ฮ่องสอน มีภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน ทำให้มีเขตป่าไม้และอุทยานแห่งชาติขนาดใหญ่
- ยักษ์ใหญ่ภาคใต้: สุราษฎร์ธานี เป็นเพียงจังหวัดเดียวในภาคใต้ที่ติดอันดับ Top 10 โดยมีพื้นที่ครอบคลุมทั้งบนบกและหมู่เกาะท่องเที่ยวชื่อดัง
- ความแตกต่างของขนาด: จังหวัดนครราชสีมามีขนาดใหญ่กว่าจังหวัดสมุทรสงคราม (จังหวัดที่เล็กที่สุด) ถึงประมาณ 49 เท่า
เจาะลึกภูมิประเทศจังหวัดไซส์ยักษ์ ทำไมถึงกว้างใหญ่กว่าใคร?
จังหวัดที่มีพื้นที่ขนาดใหญ่มักตั้งอยู่ในภูมิภาคที่มีลักษณะทางกายภาพเป็นเทือกเขาสูงหรือที่ราบสูงขนาดใหญ่ อย่างในภาคเหนือ เชียงใหม่ (อันดับ 2) และ ตาก (อันดับ 4) พื้นที่ส่วนมากถูกโอบล้อมด้วยอุทยานแห่งชาติและเขตป่าสงวน ซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำสำคัญของประเทศ ทำให้การขยายตัวของเมืองกระจุกตัวอยู่ในบริเวณที่ราบลุ่มระหว่างหุบเขาเท่านั้น
ขณะที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนืออย่าง นครราชสีมา และ อุบลราชธานี (อันดับ 5) มีลักษณะเป็นที่ราบสูงและแอ่งกระทะขนาดใหญ่ พื้นที่เหล่านี้ถูกใช้ประโยชน์ทางการเกษตรและอุตสาหกรรมอย่างกว้างขวาง ความกว้างใหญ่ของพื้นที่ส่งผลโดยตรงต่อการบริหารจัดการราชการ ซึ่งในบางจังหวัดอย่างนครราชสีมา มีจำนวนอำเภอมากที่สุดในไทยถึง 32 อำเภอ เพื่อให้ดูแลประชาชนได้อย่างทั่วถึง
ในฝั่งภาคตะวันตก กาญจนบุรี (อันดับ 3) โดดเด่นด้วยพื้นที่ป่าตะวันตกที่อุดมสมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีเขื่อนขนาดใหญ่และเทือกเขาตะนาวศรีที่ทอดยาวกั้นพรมแดนไทย-เมียนมา พื้นที่ป่าไม้ที่กว้างขวางนี้เองที่เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้กาญจนบุรีครองอันดับ 3 ของประเทศมาอย่างยาวนาน
ตารางสรุป 10 อันดับจังหวัดที่มีพื้นที่มากที่สุดในประเทศไทย
| อันดับ | จังหวัด | พื้นที่โดยประมาณ (ตร.กม.) | ภูมิภาค | จุดเด่นพื้นที่ |
| 1 | นครราชสีมา | 20,494 | ตะวันออกเฉียงเหนือ | ประตูสู่อีสาน, อุทยานฯ เขาใหญ่ |
| 2 | เชียงใหม่ | 20,107 | เหนือ | ดอยอินทนนท์, ศูนย์กลางล้านนา |
| 3 | กาญจนบุรี | 19,483 | ตะวันตก | ป่าตะวันตก, เขื่อนศรีนครินทร์ |
| 4 | ตาก | 16,407 | ตะวันตก/เหนือ | เมืองการค้าชายแดน, ป่าไม้หนาแน่น |
| 5 | อุบลราชธานี | 15,744 | ตะวันออกเฉียงเหนือ | พื้นที่ติดลาว-กัมพูชา, แม่น้ำมูล |
| 6 | สุราษฎร์ธานี | 12,891 | ใต้ | เกาะสมุย, เขื่อนเชี่ยวหลาน |
| 7 | ชัยภูมิ | 12,778 | ตะวันออกเฉียงเหนือ | ทุ่งดอกกระเจียว, ที่ราบสูง |
| 8 | แม่ฮ่องสอน | 12,681 | เหนือ | เมืองสามหมอก, ภูเขาสลับซับซ้อน |
| 9 | เพชรบูรณ์ | 12,668 | เหนือ/กลาง | เขาค้อ, แหล่งเกษตรกรรมภูเขา |
| 10 | ลำปาง | 12,533 | เหนือ | แอ่งที่ราบลำปาง, เหมืองแม่เมาะ |